Rob Mersel pleit in zijn column voor opheffing van de beroepsgroep IT-architecten.

Laatst heb ik een column van Daan Rijsenbrij gelezen waarin hij een nieuw generatie digitale architecten oproept om op te staan. Ik ben het niet met hem eens. Er moet geen nieuw type IT-architect komen, de hele beroepsgroep moet opgeheven worden.

Eerst eens een praktische definitie: een architectuur is dat wat vorm geeft aan een functie. Als een vorm geen functie heeft, noemen we dat kunst. Nu is dit nogal een "Delftse" definitie, maar ik ben dan ook een Delftse Ingenieur. Dit betekent dat de vuistregel "vorm-volgt-functie" ook van toepassing is op IT-architecturen. Het begrip architectuur is in de IT voor het eerst gebruikt voor het IBM System/360 mainframe. In de loop der jaren is het begrip aan inflatie onderhevig geweest. Nu moet alles wat belangrijk moet zijn voor topmanagers en de CIO, architectuur genoemd worden.

Vanuit mijn Delftse ervaring met bouwkundig ingenieurs, denk ik bij architecten aan creatieve, alternatieve, 'out-of-the-box' denkende individuen. Wat zij maken moet naast creatief ook nog eens praktisch zijn om in te wonen en in te werken. Je herkent ze direct aan hun afwijkend uiterlijk en wereldvisie. Hoe tegenovergesteld de gemiddelde IT-architect. Een fantasieloze, formalistische "blauwdruk denker" in hetzelfde saaie pak als elke andere accountant en zonder visie op IT. In dezelfde column merkt Daan Rijsenbrij op dat boeken over IT-architectuur meer formules bevatten dan plaatjes. In een eerdere column viel hem op topmanagers en de CIO niets met IT-architecten en hun architecturen te maken willen hebben. Maar diezelfde topmanagers en CIO lopen wél enthousiast rond met hun Blackberry en hun iPhone! Twee mooie voorbeelden van hoe functie vormgegeven kan worden in IT. Het ligt dus niet aan de IT maar aan de IT-architecten. Persoonlijk heb ik ook niks met IT-architecten. Ik heb alleen maar last van ze gehad. Een paar voorbeelden.

Als projectleider Infra en Beheer had ik last van een IT-architect die om beveiligingsredenen bedacht had om bij een CRM-systeem niet alleen voor de webservers, maar ook voor de applicatie en database servers firewalls te plaatsen. Verder moest alles dubbel uitgevoerd worden en toegepast worden op de gehele OTAP-straat. Dat zou uitkomen op circa 24 firewalls voor één CRM-systeem. Naast hoge aanschaf en onderhoudskosten betekent dit grote netwerkvertragingen. Het beheerprobleem van 24 sets "filterregels" en het versiebeheer van 24 firewalls werd weggewuifd. Dus heb ik, in overleg met de opdrachtgever en leverancier, dit ontwerp genegeerd en teruggebracht tot drie firewalls. Ruzie met de IT-architect had ik daar voor over.

Een tweede IT-architect had bedacht dat KPN iets met telefooncentrales doet. Daarom moesten voor een nieuw computersysteem 48Volt gelijkspanning servers gebruikt worden. Tegenwoordig is gelijkspanning een energiebesparende oplossing als je de hele computerzaal ermee voorziet. In 2001 was dit nog een zeldzaamheid. Als beheerders moesten we voor enkele servers in het rekencentrum een gehele 48V infrastructuur aanleggen. Halverwege heeft iemand de businesscase nog eens doorgerekend en dit stopgezet. Daarna hebben we normale servers geplaatst.

Maar ik ben niet de enige. De overheid heeft zelf ook last van IT-architecten. De Nederlandse Overheid Referentie Architectuur (NORA) heeft geleidt tot "een enorme opsomming van spelregels waardoor niemand door de bomen het bos nog ziet". Ook het "Radboud heeft genoeg van IT-architecten". De vaste hoogleraar is parttime gaan werken bij Capgemini en de bijzonder hoogleraar werd niet verlengd. Dat heeft niets te maken met de competenties van beide personen, maar met het vakgebied waar ze mee bezig waren.

Er is eens voorgesteld om de rol van IT-architect te versterken door intensieve samenwerking met informatie-architecten (vaag) en business architecten (nog vager). Samen gaan zij op hun zolderkamertje dikke boeken vol met architectuurregels opstellen. Daarmee rusten zij de organisatie uit met wat ik "betonnen zwembandjes" noem. Anders dan de NGI afdeling Architectuur denkt, hoeft een computersysteem namelijk geen duizend jaar mee te gaan. In het huidige 'Agile' IT-wereld zijn langdurige standaardisatietrajecten en terugverdienperioden niet meer aan de orde. Eenvormige "doorzon" en "rijtjeshuis" IT-architecturen kunnen niet voldoen aan de snelle veranderingen en de diversiteit in het gebruik van IT. De architectuur van het System/360 mainframe is evenmin te gebruiken in 2009, nauwelijks 50 jaar later.

Daan Rijsenbrij slaat de spijker op zijn kop als hij ontwerpers 'junior architecten' noemt. Omgekeerd zijn architecten dus senior ontwerpers. Volgens mij is het beroep IT-architect alleen maar bedacht om een hoger salaris (lees: uurtarief) voor ontwerpers te rechtvaardigen. Vakinhoudelijk gebeurt er niets meer. In zijn columns heeft Daan Rijsenbrij waarnemingen die vergelijkbaar zijn met de mijne. Hij trekt echter niet de juiste conclusie. Als voormalig bijzonder hoogleraar "Digitale Architectuur" kan hij het waarschijnlijk moeilijk over zijn hart verkrijgen. Maar de enige logische conclusie is dat IT-architecten geen toegevoegde waarde hebben.

IT-architect is daarom een overbodig beroep. Huur in het vervolg een senior ontwerper in. Dat is nog goedkoper ook.

Rob Mersel